Сярод людзей, чые справы разглядаюцца ў працэсах беатыфікацыі і кананізацыі, усё часцей сустракаюцца маладыя вернікі, свецкія асобы, сужэнцы і цэлыя сем’і. Святасць праяўляецца не толькі ў манаскім жыцці, але і ў палітыцы, навуцы, медыцыне, сямейных адносінах і штодзённай працы. Гэтую тэндэнцыю ў інтэрв’ю ватыканскім медыя пракаментаваў ксёндз Багуслаў Турэк, падсакратар Дыкастэрыі па справах кананізацыі. Асабліва актыўна працэсы беатыфікацыі і кананізацыі развіваюцца ў Польшчы, дзе цяпер вядзецца больш за сто такіх справаў.
Уяўленне пра святасць як пра нешта выключнае, даступнае толькі асобам, якія прысвяцілі сябе выключна рэлігійнаму жыццю, паступова змяняецца. Кандыдатамі да хвалы алтароў становіцца больш свецкіх людзей, у тым ліку тых, хто рэалізоўваў сваё хрысціянскае пакліканне ў грамадскай дзейнасці, навуцы, культуры і прафесійнай працы.
Сярод такіх постацяў ксёндз Багуслаў Турэк назваў Робэра Шумана, Альчыдэ Дэ Гаспэры, Жэрома Лежэна і Антоніа Гаўдзі.
Даведка
Робэр Шуман (1886–1963) — французскі дзяржаўны дзеяч, адзін з заснавальнікаў еўрапейскай інтэграцыі. Пасля Другой сусветнай вайны выступаў за прымірэнне Францыі і Германіі і аб’яднанне еўрапейскіх краін. Яго дэкларацыя ад 9 мая 1950 года стала асновай стварэння Еўрапейскай супольнасці вугалю і сталі — папярэдніцы Еўрапейскага Саюза.
Альчыдэ Дэ Гаспэры (1881–1954) — італьянскі палітык, прэм’ер-міністр Італіі ў 1945–1953 гадах. Адыграў важную ролю ў аднаўленні краіны пасля вайны. Перакананы ў неабходнасці міру паміж народамі, Дэ Гаспэры падтрымліваў стварэнне агульных еўрапейскіх інстытутаў.
Жэром Лежэн (1926–1994) — французскі ўрач і генетык, вядомы адкрыццём у 1958 годзе генетычнай прычыны сіндрому Даўна. Навуковую дзейнасць ён спалучаў з апекай над людзьмі з інтэлектуальнай інваліднасцю і іх сем’ямі.
Антоніа Гаўдзі (1852–1926) — каталонскі архітэктар, адзін з найвыбітнейшых прадстаўнікоў мадэрнізму. Яго творчасць, асабліва праект базылікі Святой Сям’і ў Барселоне, была глыбока прасякнутая хрысціянскай верай і сімвалізмам.
Гэтыя прыклады паказваюць, што прафесійная рэалізацыя і імкненне да святасці не выключаюць адно аднаго. Чалавек можа дасягаць высокіх вынікаў у сваёй справе і адначасова захоўваць вернасць Евангеллю, нават калі гэта патрабуе ад яго адмовы ад пэўных кампрамісаў.
«Вернасць Евангеллю часам патрабуе адмаўлення ад кампрамісаў, але яна не супярэчыць прафесіяналізму і вялікім дасягненням»,
— падкрэслівае ксёндз Багуслаў Турэк.
Яшчэ адна заўважная тэндэнцыя — павелічэнне колькасці просьбаў аб распачацці працэсаў беатыфікацыі маладых людзей. Гэта ўжо не адзінкавыя выпадкі, хоць такіх справаў пакуль нельга назваць вельмі шмат. Разам з тым яны сустракаюцца значна часцей, чым некалькі гадоў таму.
Пры ацэнцы такіх кандыдатаў неабходная асаблівая разважлівасць: заўчасная смерць, асабліва ў выніку хваробы, і абставіны жыцця могуць выклікаць спачуванне і захапленне, але самі па сабе не з’яўляюцца дастатковым доказам хрысціянскіх цнотаў.
Адным з найбольш вядомых сучасных прыкладаў святасці сярод моладзі застаецца святы Карло Акуціс, чыё жыццё сведчыць, што святасць — не аддалены ідэал, а рэальнасць, якой можна жыць ужо ў юнацтве.
«Найлепшая катэхеза — гэта паказваць постаці святых»,
— лічыць падсакратар Дыкастэрыі. Сведчанне іх жыцця дапамагае іншым людзям адкрываць уласны шлях да шчасця і вернасці Евангеллю.
Сям’я — месца, дзе спее пакліканне да святасці
Працэсы беатыфікацыі і кананізацыі ўсё часцей датычацца не толькі асобных людзей, але і сужэнцаў, а таксама цэлых сем’яў. Сярод вядомых прыкладаў — польская сям’я Ульмаў, якая падчас Другой сусветнай вайны дала прытулак габрэям і была забітая за гэта, а таксама святыя Людовік і Зэлія Мартэн — бацькі святой Тэрэзы ад Дзіцятка Езуса.
Сям’я ў хрысціянскім разуменні — не проста месца перадачы веры ад бацькоў дзецям. Менавіта ў сямейных адносінах чалавек вучыцца любові, вернасці і ахвярнасці, а таксама адкрывае сваё асабістае пакліканне да святасці.
«Чалавек пазнае святасць, дакранаецца да яе і пранікаецца ёю ў сям’і»,
— гаворыць ксёндз Багуслаў Турэк. На яго думку, сведчанне святых сужэнцаў і сем’яў асабліва важнае ў сучасным свеце, дзе сямейнае жыццё сутыкаецца з асаблівымі выпрабаваннямі. Менавіта ў такіх абставінах Божы Провід пакідае людзям канкрэтныя знакі і прыклады.
Мучаніцтва — вернасць Евангеллю нават коштам жыцця
Змяняюцца формы пераследу, палітычныя абставіны і спосабы ўціску, але сутнасць хрысціянскага мучаніцтва застаецца нязменнай.
Мучанік аддае жыццё за веру ў Хрыста або за цноту, непарыўна звязаную з гэтай верай, аднак гэта не азначае свядома шукаць смерці, але быць гатовым заставацца верным Евангеллю нават тады, калі такая вернасць пагражае жыццю.
Адным з прыкладаў сучаснага сведчання з’яўляецца італьянскі суддзя Расарыё Ліватына, забіты мафіяй. Яго вернасць справядлівасці вынікала не толькі з прафесійнага абавязку, але і з глыбокага хрысціянскага пераканання, што чалавек павінен дзейнічаць паводле сумлення.
Пры гэтым сучасныя рэжымы і пераследнікі нярэдка імкнуцца схаваць рэлігійныя матывы гвалту, прадстаўляючы забітых хрысціян як палітычных праціўнікаў, а не як сведкаў Хрыста. Аднак змена такіх інтэрпрэтацый не змяняе сутнасці іх сведчання.
Польшча — сярод краін-лідараў па колькасці працэсаў
Рост зацікаўленасці працэсамі беатыфікацыі і кананізацыі назіраецца не толькі ў Еўропе. У Дыкастэрыі адзначаюць усё большую актыўнасць Касцёлаў Афрыкі: мясцовыя супольнасці адкрываюць постаці людзей, якія жылі паводле Евангелля і сваім прыкладам засведчылі веру. Іх жыццё становіцца часткай духоўнай гісторыі мясцовых Касцёлаў і можа служыць катэхезай пра святасць для новых пакаленняў.
Падобная зацікаўленасць назіраецца ў Лацінскай Амерыцы, асабліва ў Бразіліі і Аргенціне, дзе вядзецца больш працэсаў, чым у іншых краінах рэгіёна.
Асаблівае месца ў гэтай геаграфіі займае Польшча. Паводле ксяндза Багуслава Турэка, цяпер там вядзецца больш за сто працэсаў беатыфікацыі і кананізацыі. Ён адносіць польскі Касцёл да найбольш актыўных у гэтай сферы, ставячы яго побач з Касцёламі Іспаніі і Італіі.
Сярод польскіх кандыдатаў ёсць нямала людзей, якія рэалізоўвалі сваё пакліканне праз служэнне хворым. Гэта, у прыватнасці, Ханна Хшанаўская, Станіслава Ляшчыньская і доктар Ванда Бленьская.
Даведка
- Ханна Хшанаўская (1902–1973) была польскай медсястрой, якая прысвяціла жыццё развіццю сястрынскай справы і апецы над хворымі. Яна арганізоўвала парафіяльную і хатнюю дапамогу людзям, якія з-за хваробы або самотнасці не маглі самастойна паклапаціцца пра сябе. Для яе медыцынская апека не абмяжоўвалася фізічным станам пацыента: яна ўключала таксама духоўную падтрымку і чалавечую прысутнасць.
- Станіслава Ляшчыньская (1896–1974) — польская акушэрка, якая падчас Другой сусветнай вайны трапіла ў канцэнтрацыйны лагер Аўшвіц-Біркенаў. Нягледзячы на нечалавечыя ўмовы, яна прымала роды ў зняволеных жанчын. За час працы ў лагеры яна прыняла каля трох тысяч родаў. Яе мужнасць і вернасць прафесійнаму і чалавечаму абавязку сталі адным з найбольш вядомых прыкладаў захавання годнасці чалавека ў абставінах крайняга зла.
- Доктар Ванда Бленьская (1911–2014) — польская лекарка і місіянерка, якая больш за сорак гадоў працавала ў Угандзе, дапамагаючы людзям, хворым на праказу. За самаадданае служэнне яе называлі «маці пракажоных».
Прыклады гэтых жанчын асабліва выразна паказваюць, як хрысціянская вера ўвасабляецца ў прафесійнай дзейнасці, клопаце пра чалавека і служэнні тым, хто найбольш патрабуе дапамогі.
Святасць — не прывілей нямногіх
Але паўстае пытанне — ці не занадта шмат людзей у наш час узводзяць да хвалы алтароў? Павелічэнне колькасці беатыфікацый і кананізацый, паводле ксяндза Багуслава Турэка, не варта разглядаць як празмернасць. Хутчэй гэта сведчыць пра ўсё больш глыбокае ўсведамленне ўсеагульнага паклікання да святасці, пра якое нагадвае Другі Ватыканскі Сабор.
Святасць Касцёла — не абстрактнае тэалагічнае паняцце. Яна становіцца бачнай праз жыццё яго членаў, праз іх канкрэтныя штодзённыя рашэнні, учынкі і вернасць Евангеллю.
«Мы дакранаемся да святасці Касцёла праз святасць яго членаў, да якой яны імкнуліся ў сваіх штодзённых выбарах. Кожны з нас пакліканы ўдзельнічаць у святасці Касцёла праз святасць уласнага жыцця»,
— падсумоўвае ксёндз Багуслаў Турэк. Такім чынам, постаці святых і кандыдатаў да хвалы алтароў — гэта не толькі прыклады з мінулага і не толькі аб’ект касцёльных працэсаў. Гэта сведчанне таго, што шлях да святасці праходзіць праз звычайнае чалавечае жыццё — працу, сям’ю, навуку, грамадскую адказнасць і служэнне бліжняму.
